Di sảnDu lịchGóc nhìnKhám phá

Những người con của xứ Bretagne (1)

Lời biên tập: Nếu xung quanh ta có những người không bao giờ lớn thì đâu đó trên đất nước Pháp hiện đại cũng có những vùng đất không chịu đổi thay. Bởi vì, với họ, việc gìn giữ bản sắc riêng biệt của mình là việc cần làm hơn. Mặt khác, người ta cũng có thể tìm ra nguyên nhân sâu xa từ đặc điểm địa lí và địa hình của vùng Bretagne, khi có chút tách biệt với các miền đất còn lại của Pháp, giống như nước Anh và Scotland vậy!

Chào mừng bạn đến với vùng đất những truyền thuyết cổ xưa của nước Pháp!

Nằm trên đỉnh một ngọn đồi, thánh Gildas, thánh Yves, thánh Guirec và thánh Ronan đang nhìn về phía rừng xanh trùng điệp. Xa hơn, chúng ta bắt gặp hình ảnh thánh Malo đang vươn tay giữ lấy chiếc thuyền của mình, thánh Brieuc đang vuốt ve một con sói, hay thánh Carantec đang tì tay vào một chiếc gậy đi đường. Tất cả có ba mươi sáu pho tượng khổng lồ bằng đá hoa cương , mỗi pho cao tầm 4 mét và nặng đến 15 tấn, được dựng từ ba năm nay ngay giữa một vùng đồng quê gần ngôi làng nhỏ Carnoet của vùng Côtes-d’Armor. Du khách đến rồi đi, sẽ nghe rồi quên dần câu chuyện về các vị thánh. Còn người dân Bretagne, họ vẫn nhắc nhau ngay cả lúc nói đùa: Chúng ta phải tôn vinh, với một lòng thành kính sâu sắc, những vị thánh của chúng ta!

Vallée des Saints – Thung lũng các thánh (công trình được nói đến trong bài viết)

Và điều này  vẫn chưa hề ngừng lại! Cho đến cuối năm 2014 sẽ có khoảng năm mươi bức tượng được dựng lên ở đây. «Nếu mọi việc diễn ra tốt đẹp, số lượng tượng có thể lên đến một nghìn bức sau một vài thập kỉ nữa» – giáo sư Philippe Abjean dự đoán. Vị giáo sư triết học 60 tuổi là người đã khởi xướng cho dự án đặc biệt này, với sự tài trợ của các nhà hảo tâm và các doanh nghiệp địa phương. Quả là một sự huy động ấn tượng nếu biết rằng chi phí cho việc xây dựng mỗi bức tượng được ước tính lên đến 12.000 euro.

Trên một diện tích ba mươi hecta, Thung lũng các vị Thánh dự kiến sẽ là một quần thể tượng theo phong cách của thời kì Đồ Đá, giới thiệu hình ảnh của từng thành viên của đại gia đình con dân xứ Bretagne đã được Giáo hội phong thánh. Còn về hình mẫu ư? «Đó chính là những tượng đá khổng lồ trên đảo Phục Sinh» – giáo sư Philippe Abjean khẳng định. Thời nay mà còn nói đến chuyện xây sửa các thánh địa và nhà thờ có thể là chuyện hơi quá tầm và có phần lạ kì ở Pháp (khi mà nước Pháp ngày một đề cao tự do tôn giáo, tín ngưỡng, tách mình độc lập với đạo Cơ-đốc. Hơn nữa, số lượng tín đồ cũng ngày một giảm đi đáng kể). Nhưng, người dân Bretagne dường như vẫn sống mãi với thời kì đỉnh cao của Đạo Thiên Chúa trên đất Pháp, thời kì những nhà thờ tầm cỡ và quy mô được xây dựng ồ ạt (tầm thế kỉ XIII cho đến thời Trung Cổ). Họ là những người thích bảo vệ những điều trái ngược với xu hướng vận động của xã hội đương đại, vì họ cho rằng mọi sản phẩm của kỉ nguyên hiện đại hóa đều phù du, rằng một xã hội công nghiệp chỉ gắn với sự tiêu thụ và những thứ phù du, những trò tiêu khiển phù phiếm. Hơn nữa, công cuộc quốc tế hóa và mở cửa đang làm nhạt nhòa dần những di sản của riêng từng địa phương.

Vùng đất của những kẻ sùng đạo

Chào mừng bạn đến với vùng đất Bretagne kì lạ của thế kỉ 21, nơi mà những người bản địa vẫn cố công dựng lên những bức tượng đá, và vinh danh những vị thánh cổ xưa, mà hầu hết trong số đó được du nhập từ xứ Wales, Ireland hay Cornwall từ cách đây hơn 15 thế kỉ. Việc lễ lạt này trước hết là một truyền thống gắn với truyền thuyết về bán đảo Armorica.


Như một cách thức  để gợi nhớ lại, phù hợp với tính chất thơ ca lãng mạn của công cuộc này, chính là sức mạnh của ý thức phụ thuộc. Ở Rennes, Brest, Roscoff, Vannes và cả ở Nantes, tỉnh bộ (lúc bấy giờ được gọi là  Loire-Inférieure –  Hạ lưu sông Loire) đã được rút ra khỏi vùng Bretagne bởi sắc lệnh của thống chế quân đội Pháp Philippe Pétain ban bố ngày 30 tháng 6 năm 1941, trong dòng chảy lịch sử đó: lá cờ của xứ Bretagne (gọi là Gwenn ha Du) phấp phới trong gió, những lễ hội đêm (gọi là fest-noz) thì không ngừng thu hút các tín đồ, các hội nhóm về văn hóa Celtic và câu lạc bộ học khiêu vũ luôn đầy ắp người.

Mỗi mùa hè, trong các lễ hội của cộng đồng Celtic ở Lorient, khi mà những nhóm nhạc (gọi là bagad) làm cho các trục trong những cây kèn biniu và kèn trompet cổ chuyển động, thì trong số 700 000 khán giả (số liệu năm 2013), hiếm có người nào mà không đột ngột cảm thấy có một linh hồn thuộc «thượng giới» đang thúc đẩy mình. Với sức sống mạnh mẽ và màu sắc sinh động, nó đã trở thành một hiện tượng có một không hai ở Pháp. Lễ hội không ngừng được lan rộng trong 40 năm nay, đến độ mà những nhà xã hội học cuối cùng cũng đặt cho nó một cái tên: «Bretonnitude – Nghi thức kiểu Bretagne».

Lối tham quan giúp du khách tìm hiểu về lịch sử địa phương.

Lối tham quan giúp du khách tìm hiểu về lịch sử địa phương.

Hơn cả một kiểu mẫu nhất thời, cụm từ này chỉ rõ một nghệ thuật sống, một trạng thái tâm hồn. Bác thợ may và kiêm thợ thêu Pascal Jaouen ở Quimper giải thích: «Đây là một cách thức vô cùng đặc biệt trong thể thức tôn thờ mảnh đất của mình, cũng như để chúng tôi lĩnh hội được mối liên hệ giữa xứ sở với những vùng còn lại của trái đất.» Đó là cách để thúc đẩy trao đổi thương mại giữa 3,5 triệu dân của 4 tỉnh bộ, cũng như làm sôi nổi cuộc sống xã hội, nghi thức này trở thành một trong những hoạt động văn hóa sôi nổi nhất nước Pháp. Xa hơn việc truyền đạt những bí ẩn huyền thoại, lễ hội đặc trưng này là một tấm giấy thông hành được trình ra cho nhiều lớp người khác. «Đó là thứ tinh túy và quý giá nhất của Bretagne!» – Jean-Michel Le Boulanger, phó chủ tịch khu vực – phụ trách về văn hóa và tập quán văn hóa, khẳng định.

(còn nữa…)

TVR

TVR

Les Traducteurs de VitiRouge gọi nôm na là “Nhóm dịch thuật cho Vang đỏ”, gồm những người bạn cùng chung đam mê: yêu tiếng Pháp thích dịch thuật.
Liên hệ: vitirouge@gmail.com