Ẩm thựcNhân vật

Bi kịch của một bếp trưởng tài hoa (p.1)

Lời biên tập: Sự thật về cái chết của Bếp trưởng tài hoa Bernard Loiseau giúp chúng ta hiểu rằng: Thế giới của ẩm thực cao cấp và các nhà hàng danh tiếng không hoàn toàn đẹp đẽ, tráng lệ. Đó là một môi trường cạnh tranh và chạy đua khắc nghiệt, nảy sinh nhiều hiềm khích gây căng thẳng và mệt mỏi. Đương nhiên, 3 ngôi sao của Michelin vẫn là một danh hiệu đáng để phấn đấu, là chứng tích cho tài năng mà bất kì đầu bếp nào cũng đều tự hào. Nhưng với những ai bị danh lợi và sự nổi tiếng ám ảnh, thì đó lại là một câu chuyện khác…

ĐÂU LÀ NGUYÊN NHÂN KHIẾN BERNARD LOISEAU TỰ SÁT?

Phần tóm lược của O. Le Naire:

Đúng mười năm về trước, đầu bếp vĩ đại Bernard Loiseau (BL) đã tự vẫn tại nhà riêng ở Saulieu, gây nên một sự xáo động lớn trên toàn nước Pháp.

Nền ẩm thực cao cấp chuyên chính kết hợp với đánh giá thực hay vài lời phong thanh của Michelin liệu có liên quan đến việc phá hoại ngầm tinh thần của vị Bếp trưởng? Các nhà báo đặt nghi vấn. “Không!” – cẩm nang nổi tiếng trả lời, họ thề rằng không bao giờ có ý định lấy đi ngôi sao thứ ba từ tay Bernard Loiseau. Nhưng, ở thời điểm này, báo L’Express có thể tiết lộ – kèm tài liệu chứng minh – rằng phía Bibendum (Michelin): đã thực sự gặp Chủ nhà hàng vài tháng trước vụ tự tử. Và họ đã đưa ra những lời cảnh báo khắc nghiệt khiến ông bị sốc tinh thần.

Những món ăn của nhà hàng Bernard Loiseau

Vâng, đúng là Michelin đầy quyền lực!

Không ai có thể trách móc Michelin quyền tự do phán xét, cũng như tố cáo cẩm nang này đã “giết” Bernard Loiseau. Vụ tự tử vẫn mãi là một uẩn khúc. Vậy thì tại sao người ta phải nói dối? Và tại sao người ta lại tự nguyện chôn giấu bí mật theo quan tài người đã khuất?

Có lẽ bởi vì rất ít người ở môi trường ẩm thực cao cấp quan tâm đến việc công chúng biết hay không những sự thật này: Vâng! Đôi khi việc một Michelin nắm đầy quyền lực đã mạnh tay đẩy họ ra khỏi những quy chuẩn đạo đức nghề nghiệp của mình. Vâng! Các vị đầu bếp, trong cuộc chạy đua ngày càng điên cuồng vì tiền và danh tiếng, tự nguyện trở thành “tù nhân” cho Michelin. Và các nghệ nhân, nghệ sĩ này… họ cũng mong manh nữa.

Cẩm nang đỏ và các đầu bếp vĩ được Michelin phong tặng danh hiệu, bằng tài năng và quá trình lao động miệt mài đã đóng góp rất nhiều vào di sản ẩm thực Pháp. Khi nền ẩm thực này bị tấn công về mọi mặt từ ngoại quốc, chỉ có lòng yêu nghề và một tinh thần thép mới giúp họ tiếp tục đứng trên đỉnh cao. Gần những ngôi sao yêu quý của họ.

Chi tiết vụ việc qua bản tổng hợp của nhà báo F.-R.Gaudry:

10 năm sau, nguyên nhân tự tử của đầu bếp tài hoa Bernard Loiseau vẫn là một ẩn số. Tại sao cẩm nang Michelin lại muốn giấu những tình tiết quan trọng? Việc làm sáng tỏ những bí mật trong làng ẩm thực cao cấp Pháp đôi khi rất nghiệt ngã.

[Mở ngoặc] Đó là một căn phòng nhỏ 20 m2, chỉ cách bếp vài bước chân. Một căn phòng nhỏ còn được giữ nguyên vẹn, gọi là “salon BL”, đã trở thành nơi linh thiêng để tưởng nhớ vị bếp trưởng đã qua đời quá sớm. Các vị khách của nhà hàng Relais Bernard Loiseau, vùng Saulieu, bước những bước nhẹ nhàng vào phòng, đến trước lò sưởi để được sưởi ấm và ngắm nhìn những bức hình kỉ niệm xếp dày đặc trên bức tường sẫm màu như một tấm thảm lông: BL lúc đi săn, mang bốt và râu ria bụi bặm; BL đón tiếp Francois Mitterrand; BL ăn mừng ngôi sao Michelin thứ 3 tại Paul Bocuse… Và trong tất cả các hình ảnh đó, nụ cười và nét mặt không bao giờ thay đổi. Người ta có thể tìm thấy nụ cười đó vào những năm 1990, ở chương trình truyền hình “Vivement Dimanche” (Ngày chủ nhật muôn năm!), tại bảo tàng Grévin, từ trang nhất báo Paris Match rồi đến hình ảnh cùng những viên súp Royco.

Đại diện những kẻ chinh phục làng ẩm thực hay là bình phong cho một sự khủng hoảng từ bên trong? Áp lực giấu dưới vẻ thanh thản, vẫn là nụ cười nhếch mép trên khuôn mặt Bernarnd Loiseau… Ông đã sống đến tuổi 52.

“Sự đánh giá của các anh đổi lấy một mạng người!”

Đâu là lý do đã khiến chủ nhân 3 sao Michelin từng được truyền thông Pháp tung hê, sau đó 10 năm đã tìm đến cái chết, bỏ lại vợ cùng ba đứa con mà không có một lời giải thích? “Nhất thời không kiểm soát được mình”, đó là câu trả lời của vợ ông – Dominique Loiseau trong lúc tinh thần bất định. Ông ấy có “hai nhân cách”, “bị trầm cảm ám ảnh”, “lúc thì hưng phấn quá mức, lúc lại bị căng thẳng trầm uất đè nén”, bây giờ bà ấy nói thêm. Nhưng đâu là yếu tố tác động? Từ các tài liệu mà L’Express được quyền tra cứu đã chứng minh: không có điều gì được nhắc tới về vai trò của cẩm nang Michelin trong vụ này, dù trách nhiệm nặng nề với vụ tự tử có thể đã được quy cho họ.

Thứ 2 ngày 24/2/2003. Khung cảnh vùng núi Morvan thật là đẹp. Vào lúc 15h, vị đầu bếp rời chỗ làm sau ca trưa. Ông tháo tạp dề một cách cẩn thận, đi lấy xe, chào một người dân Saulieu trước nhà thờ bằng một cái vẫy tay, về nhà và vào phòng ngủ. Đó là giờ ngủ trưa. Bastien, con trai ông 10 tuổi, đang nằm dài trên giường xem một trận bóng đá. Vị bếp trưởng kêu nó ra vườn chơi. Sau đó Bernard Loiseau khóa phòng lại, cầm khẩu súng săn mà vợ ông Dominique đã tặng cách đây hai năm, và bắn một phát vào đầu. Ngày hôm sau, nước Pháp tỉnh giấc trong cơn sốc.

Trong khi Bernard Loiseau vẫn chưa được an táng, một làn sóng truyền thông dữ dội lan truyền. Chính Paul Bocuse, bếp trưởng 3 sao tại Collonges-au-Mont-d’Or, được coi như “cha đỡ đầu” của Loiseau trong sự nghiệp, đã nổi trận lôi đình đầu tiên: “Chúc mừng Gault et Millau, các anh đã thắng rồi đấy! Đánh giá của các anh đổi cho một mạng người”. Trong ấn phẩm năm 2003, được ra mắt vài tuần trước đó, Michelin đã giáng bếp trưởng vùng Bourgogne từ 19 xuống còn 17/20 điểm. Một cái tát vào mặt. Chắc chắn! Nhưng có lẽ cũng không đủ để làm mất tinh thần bậc thầy món cá xăng sốt rượu vang đỏ.

Rất nhanh sau đó, luồng dư luận lại quy về một tâm điểm khác: François Simon. Nhà phê bình ẩm thực của báo Figaro này có những mối quan hệ phức tạp với bếp trưởng vùng Saulieu. Khi thì mật ngọt: vào năm 2000, sau một bài báo ca ngợi, Loiseau đã cám ơn ông với một từ báo hiệu : “François thân mến, tôi cám ơn bài viết của ngài. Nếu thế mà tôi còn thấy chưa đủ, thì hãy bắn một phát vào đầu tôi.” Khi lại chua cay: vài tuần trước thảm kịch, nhà báo nhắc đến tiếng vang từ các dòng chảy du nhập của cẩm nang Michelin, chiếu theo viện Ẩm thực danh tiếng này, bếp trưởng vùng Saulieu nhiều khả năng bị đe dọa. Loiseau cảm thấy như chim gẫy cánh.

“Giới truyền thông muốn lột da tôi!” ông lặp đi lặp lại nhiều lần với vợ và bạn bè. Sự việc càng trở nên gay gắt khi Jacques Pourcel, ông chủ nhà hàng “Jardin des sens” ở Montpellier và là chủ tịch nghiệp đoàn ẩm thực cao cấp, viết một bức thư phẫn nộ gửi đến những người bạn trong ngành, mà trong đó ông nêu đích danh François Simon như là thủ phạm “đầu tiên” cho các chết của Loiseau. “Người ta đã muốn đổ tội sát nhân cho tôi, đến nay, François Simon lên tiếng xác nhận. Và Michelin, bên chủ đích nhằm vào việc tước đi ngôi sao thứ ba của Bernard Loiseau, đã nhận toàn bộ trách nhiệm để lấy lại uy tín.”

(còn tiếp…)

Bài gốc: La vérité sur le suicide du chef Bernard Loiseau

Người dịch: YBruno

TVR

TVR

Les Traducteurs de VitiRouge gọi nôm na là “Nhóm dịch thuật cho Vang đỏ”, gồm những người bạn cùng chung đam mê: yêu tiếng Pháp thích dịch thuật.
Liên hệ: vitirouge@gmail.com