Âm nhạcSách

Tình yêu điên, cuộc đời buồn và sự thanh lịch của Françoise Hardy

Đúng như vậy, có thể nói rằng, khởi đầu thời kì “yé, yé” (phiên âm từ “yeah yeah” của Mỹ, ý nói đến những năm 60 khi phong trào nhạc trẻ Pháp bắt đầu phát triển mạnh mẽ) Sylvie, Sheila, Eddy, Johnny, Richard, Cloclo và một vài ca sĩ khác đều có tần suất xuất hiện và tầm ảnh hưởng rộng rãi hơn Françoise. Người ta tưởng rằng, cô nàng Françoise Hardy ấy mỏng manh, không thực sự thoải mái, thậm chí là có gì đó hơi phức tạp. Dáng người dong dỏng cao như con trai, nhưng từ lúc còn trẻ, cô gái này đã có một giọng hát vô cùng lôi cuốn. Cô viết lời cho những bài hát buồn như: Tous les garçons et les filles (Các chàng trai, các cô gái), Mon amie la rose (Cô bạn hoa hồng của tôi), La Maison où j’ai grandi (Ngôi nhà nơi tôi lớn lên),… Cô bộc lộ tâm tình của mình qua từng câu chữ: «Đừng khóc nữa cô gái à, ta đã muốn thì thầm vào tai cô ấy, hoàng tử rồi sẽ xuất hiện và em sẽ được hạnh phúc trọn vẹn». 

“Tôi chẳng nhớ tôi yêu gì ở người.

Những ý nghĩ trở nên hỗn loạn, tôi đầu hàng

Tại sao lại là người?

Tôi không bao giờ thoát được mớ hỗn độn ấy,

Nó làm tôi chẳng còn thấy được người.

Nhưng nếu tôi cứ thất bại mãi như vậy,

Liệu chúng ta có thể bất chấp hết được không?”

Dưới con mắt và theo đôi tai của tôi, Françoise Hardy sở hữu những điều mà người khác không có, hoặc có nhưng mà rất ít: Đó là sự duyên dáng , một sự duyên dáng đặc biệt thêm vào trí thông minh đã khiến cô ấy trở thành không chỉ là một thần tượng, mà là một hình tượng trong những bài hát. Hơn bốn mươi năm, trải qua bao nỗi thăng trầm, cô ấy vẫn là chính mình. Cách đây không  lâu, khi theo dõi một buổi phát thanh của Ardisson hay Ruquier, tôi đã cảm phục cách trả lời lịch sự, duyên dáng, pha chút hài hước nhưng vẫn đầy quyền uy của Françoise với những câu hỏi muốn gây khó cho cô. Người ta có hơi nghi ngờ về tính rụt rè của Françoise Hardy. Bởi trong cuốn tự truyện được công bố (Nỗi tuyệt vọng của những con khỉ … và những thứ lặt vặt khác – một cái tít thể hiện phong thái rất tự do), cô đã bộc lộ một phong thái rất riêng.

Cuốn sách không phải là một tác phẩm nhỏ trong kho tư liệu của cô, hay là bài hát não nùng được sáng tác khi gẩy từng nốt nhạc trên đàn ghita. Tác phẩm thô ráp ấy là trang truyện được kể lại không chút hoa mỹ, nhượng bộ hay ảo tưởng về cuộc đời của người ca sĩ. Trơ trụi đến tàn nhẫn. Chúng ta lắng nghe được lúc cô ấy hát cũng như lúc cô ấy tuyệt vọng. Những lúc thành công, lẫn khi lạc điệu. Giới giải trí và sự cô đơn.  Những tâm hồn đồng điệu cũng như những tiếng nói bất hòa. Françoise Hardy đã viết : “Những xúc cảm tình yêu là một động lực phi thường, dù ta phải trả giá bằng sự day dứt triền miên. Tuy nhiên, nếu không có những cảm xúc đó, người ta sẽ chẳng viết được bất kì một bài hát nào.” Và nếu không có chúng, cô ấy cũng sẽ không thể viết được lời thú nhận vừa dũng cảm mà cũng đau đớn và sống động như vậy, lời thú nhận đến từ sự chân thành da diết. Ở đó, lại một lần nữa hiện lên, sự duyên dáng đến thần kì mà tôi, không phải là người duy nhất, nhìn thấy ở con người ấy.

Tình yêu là như vậy. Là một chuyện lớn trong cuộc đời cô ấy. Trước hết cùng với Jean-Marie Périer, vị vua Pygmalion của cô (trong thần thoại Hy Lạp, Pygmalion là vị vua tự khắc bức tượng một người phụ nữ, sau đó, ông đã yêu say đắm bức tượng của mình), người bạn tri kỉ, người đã tạo cho cô ấy những bức ảnh tuyệt vời. Đặc biệt, ở Courrèges (một xưởng may Pháp nổi tiếng với chiếc váy ngắn – minijupe va quần dài cho phụ nữ trong những năm 60), người con gái ấy đã tạo cảm hứng cho phong cách của người thợ may ở đó. Tiếp đó, Jacques Dutronc, là chồng, là người đàn ông mà cô yêu hết mực. Hoàn toàn trái ngược: thờ ơ, rượu chè, bè bạn, lăng nhăng. Vô liêm sỉ, thô lỗ, lười biếng và giễu cợt. Nhưng cũng là sự lôi cuốn đến điên dại, một phép màu không so sánh nổi, sự ngạo mạn có sức tàn phá, một sự dịu dàng hiếm hoi. Có lẽ người đàn bà ấy đã phải rất yêu chồng để có thể chịu đựng hết sự bất cần và sự bội bạc đó lâu đến vậy. «Và Françoise ở đâu trong mớ hỗn độn này?» – Jean-Marie – người tình cũ, đã một lần nữa hỏi Jacques. Ông ta đã trả lời rằng: «Cô ấy, rất khác biệt, tôi yêu người phụ nữ ấy, và tôi không muốn làm chuyện giống như ai khác trên thế gian này, chỉ để ý cô ấy lúc ban đầu để rồi dối lừa lúc về sau. Tốt hơn hết là bắt đầu từ kết thúc và kết thúc bằng sự bắt đầu.» Đó chính là một cuốn tiểu thuyết vẫn chưa có hồi kết, người chồng hay thay đổi đó vẫn tiếp tục và kết thúc như cách ông ta đã bắt đầu.

“Khi tôi nghĩ, tôi nghĩ về người

Và khi tôi hát, tôi hát cho người

Tất cả cuộc sống mà chúng ta cùng chờ đợi, cùng chiến đấu và cùng bảo vệ.

Tất cả cuộc sống với lửa hân hoan và tro điêu tàn.

Nhưng, thế là thiên đường chăng,

Hay còn là địa ngục nữa?

Địa ngục hay thiên đường, người không đành chỉ giùm tôi?”

Françoise Hardy bình luận rất tinh tế về những thăng trầm trong đời sống tình cảm của mình. Lời nói của cô ấy không bao giờ là vô nghĩa. Những kiến thức chuyên sâu của cô về thuật chiêm tinh, những học vấn về giá trị tinh thần đã đặt ra câu hỏi lớn trong cuộc sống về cách cư xử của cô, về những đòi hỏi, những mâu thuẫn, những nghịch lý đã kích động tâm hồn con người. Những điều này không hề cản trở người phụ nữ như cô làm một người mẹ tốt. Còn lại gì nơi tình yêu đó? Thomas Dutronc, đứa con trai yêu dấu của cô, từ một nhạc công ghi-ta đã trở thành tác giả, nhà soạn nhạc và ca sĩ.

“Nếu người không có gì để nói, sao còn đến bên tôi?

Tại sao trao tôi nụ cười, nụ cười dịu dàng làm tôi xúc động

Nếu người không có gì để trao tôi, sao còn đây những hỗn loạn dường này…”

Nhưng đây mới là điều gây ngạc nhiên nhất của cuốn sách này. Nó rất tối tăm nhưng lại không hề tăm tối. Bi kịch không dừng lại với Françoise Hardy. Người cha của cô, có xu hướng là người lưỡng tính khi đã lớn tuổi, bị quấy rầy bởi một người đàn ông lạ mặt. Mẹ cô, mặc kệ đến khi không chịu đựng được nữa và đã tự giải thoát mình khỏi căn bệnh hiểm nghèo, bằng cách uống thuốc để có một cái chết không đau đớn. Em gái cô, đứa con ngoài ý muốn, là nạn nhân của chứng tâm thần phân liệt. Françoise cũng không tránh được những vấn đề về sức khỏe. Tất cả những chuyện này và hàng trăm vấn đề khác đã ảnh hưởng đến hình ảnh lãng mạn của cô, cô ấy luôn nói ra những gì mình suy nghĩ. Một chủ kiến mạnh mẽ, thực tế và tỉnh táo. Cô ấy nói với cả sự hoạt bát, khiếu hài hước, sự hoan hỉ mà chỉ những con người yêu mến sâu sắc cuộc sống này mới có; họ đề cao cái đẹp cũng như những niềm vui thú trong đời, ngay cả khi biết chắc chắn rằng lúc kết thúc, sẽ chẳng có giai điệu đẹp nào được cất lên.

Tác giả bài viết: Bernard Pivot, chủ tịch Viện Hàn Lâm Goncourt.

Bài gốc: Françoise Hardy, ludicité et grâce

Người dịch: Winny

TVR

TVR

Les Traducteurs de VitiRouge gọi nôm na là “Nhóm dịch thuật cho Vang đỏ”, gồm những người bạn cùng chung đam mê: yêu tiếng Pháp thích dịch thuật.
Liên hệ: vitirouge@gmail.com